Από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο

Μια νέα αρχή για το παιδί και για όλη την οικογένεια.
Μια σύζήτηση με την αγαπημένη μας επιστημονική συνεργάτιδα Μαρία Λάγιου (Φιλόλογος και ειδική παιδαγωγός)  για τις αλλαγές, τις ανησυχίες, τη μαθησιακή υποστήριξη και τον ρόλο της οικογένειας σε αυτή τη σημαντική μετάβαση.

Η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο είναι μια σημαντική αλλαγή στη ζωή ενός παιδιού. Τι είναι αυτό που την κάνει τόσο διαφορετική;

Η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο είναι μια πολύ σημαντική φάση στη ζωή ενός παιδιού, γιατί συμβαίνουν ταυτόχρονα πολλές αλλαγές. Από τη μία πλευρά, το παιδί περνά σταδιακά από την παιδική ηλικία στην εφηβεία. Από την άλλη, αλλάζει και το σχολικό περιβάλλον.

Αλλάζει ο τρόπος λειτουργίας του σχολείου, υπάρχουν περισσότεροι εκπαιδευτικοί, διαφορετικοί κανόνες, περισσότερα μαθήματα και μεγαλύτερες απαιτήσεις. Το παιδί χρειάζεται επίσης να γίνει πιο οργανωμένο και πιο αυτόνομο.

Όλες αυτές οι αλλαγές μπορεί να δημιουργήσουν άγχος και ανασφάλεια. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί χρειάζεται τον δικό του χρόνο για να προσαρμοστεί.

Πώς μπορούν οι εκπαιδευτικοί να βοηθήσουν τα παιδιά σε αυτή τη μετάβαση;

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά, ενημερώνοντας τα παιδιά από την αρχή για τον τρόπο λειτουργίας του Γυμνασίου. Να τους εξηγήσουν τους κανόνες, τις απαιτήσεις των μαθημάτων, τον τρόπο με τον οποίο χρειάζεται να διαβάζουν και να οργανώνουν τη μελέτη τους, αλλά και πιο πρακτικά πράγματα, όπως τι τετράδια και τι υλικά χρειάζονται.

Όσο περισσότερα γνωρίζει ένα παιδί για το τι το περιμένει, τόσο λιγότερο άγνωστο του φαίνεται το νέο περιβάλλον. Η ενημέρωση και η καθοδήγηση μπορούν να το βοηθήσουν να νιώσει μεγαλύτερη ασφάλεια και σταδιακά να γίνει πιο αυτόνομο.

Τι γίνεται όμως με τα παιδιά που έχουν μαθησιακές δυσκολίες; Είναι πιο δύσκολη για εκείνα η μετάβαση στο Γυμνάσιο;

Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να αντιμετωπίσουν κάποιες επιπλέον προκλήσεις. Οι απαιτήσεις είναι μεγαλύτερες και το γνωστικό αλλά και το συναισθηματικό φορτίο μπορεί να είναι αυξημένο.

Παράλληλα, ένα παιδί μπορεί να αισθανθεί ότι διαφοροποιείται από τους συμμαθητές του ή ότι δυσκολεύεται περισσότερο από εκείνους. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθησή του.

Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει το κατάλληλο υποστηρικτικό πλαίσιο μέσα στο σχολείο, όπως το Τμήμα Ένταξης ή η Παράλληλη Στήριξη, όπου αυτό προβλέπεται και χρειάζεται. Στόχος δεν είναι μόνο να βοηθηθεί το παιδί μαθησιακά, αλλά και να αισθανθεί ασφάλεια και εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του.

Πόσο σημαντική είναι η συνεργασία της οικογένειας με το σχολείο;

Η συνεργασία ανάμεσα στην οικογένεια και το σχολείο είναι απαραίτητη. Ο γονιός είναι σημαντικό να ενημερώσει το σχολείο για τις δυσκολίες, αλλά και για τις δυνατότητες και τις ανάγκες του παιδιού.

Με αυτόν τον τρόπο οι εκπαιδευτικοί μπορούν να έχουν καλύτερη εικόνα και να βοηθήσουν το παιδί πιο αποτελεσματικά στην προσαρμογή του στη νέα σχολική βαθμίδα.

Είναι σημαντικό το παιδί να αισθάνεται ότι οι άνθρωποι γύρω του συνεργάζονται και είναι εκεί για να το στηρίξουν.

Ποιος είναι ο ρόλος των γονέων σε αυτή την περίοδο;

Οι γονείς χρειάζεται πρώτα απ’ όλα να παραμείνουν ψύχραιμοι, ώστε να μην μεταφέρουν στο παιδί το δικό τους άγχος. Μπορούν να το βοηθήσουν να οργανώσει τις υποχρεώσεις του, να φτιάξει ένα πρόγραμμα μελέτης και σταδιακά να γίνει πιο αυτόνομο.

Εξίσου σημαντικό είναι να ακούν το παιδί. Να του δίνουν χώρο να μιλήσει για τις ανησυχίες και τις δυσκολίες του και να του δείχνουν ότι είναι φυσιολογικό να χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί.

Ποια σημάδια μπορεί να δείξουν ότι ένα παιδί δυσκολεύεται περισσότερο να προσαρμοστεί;

Όταν υπάρχει καλή σχέση ανάμεσα στο παιδί και στους γονείς του, είναι πιο πιθανό να μιλήσει για όσα το δυσκολεύουν. Ωστόσο, δεν εκφράζουν όλα τα παιδιά τις δυσκολίες τους με λόγια.

Γι’ αυτό οι γονείς χρειάζεται να παρατηρούν και τη συμπεριφορά του παιδιού. Μια έντονη αλλαγή στη διάθεση, απόσυρση, δυσκολία στην οργάνωση ή μια επίμονη άρνηση να ασχοληθεί με το σχολείο μπορεί να δείχνουν ότι χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη.

Χρειάζεται όμως και υπομονή. Το πρώτο διάστημα στο Γυμνάσιο είναι κυρίως μια περίοδος προσαρμογής. Το παιδί μαθαίνει σταδιακά να οργανώνεται, να θυμάται τις υποχρεώσεις του και να λειτουργεί πιο αυτόνομα. Δεν είναι απαραίτητο να τα γνωρίζει όλα από την πρώτη μέρα.

Κλείνοντας, ποιο θα ήταν το μήνυμά σας προς τα παιδιά, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς;

Θα ήθελα να θυμίσω σε όλους μας, παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς, ότι σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας αντιμετωπίζουμε αλλαγές και νέες προκλήσεις. Η αλλαγή είναι κομμάτι της ζωής μας.

Ας θυμηθούμε όλες τις φορές που βρεθήκαμε μπροστά σε κάτι καινούργιο και τελικά τα καταφέραμε. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και τώρα.

Πιστεύω ότι πολλές φορές αυτό που τρομάζει περισσότερο τα παιδιά δεν είναι το ίδιο το Γυμνάσιο και οι απαιτήσεις του, αλλά το άγνωστο. Όσο περνά ο χρόνος, το άγνωστο γίνεται γνώριμο και το παιδί βρίσκει τον δικό του ρυθμό.

Aς δώσουμε λοιπόν χρόνο στα παιδιά, αλλά και στον εαυτό μας. Ας κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε και, πάνω απ’ όλα, ας έχουμε περισσότερη εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας.