Τι μου έμαθαν τα παιδιά για τη μάθηση

Σκέψεις μετά από χρόνια στην ειδική αγωγή.
Όταν ξεκίνησα να εργάζομαι στην ειδική αγωγή, πίστευα ότι η επιτυχία εξαρτάται κυρίως από τη γνώση των κατάλληλων μεθόδων και τεχνικών. Με τα χρόνια, όμως, τα ίδια τα παιδιά έγιναν οι σημαντικότεροι δάσκαλοί μου. Μέσα από τις επιτυχίες, τις δυσκολίες, τις απογοητεύσεις αλλά και τις μικρές καθημερινές νίκες, άρχισα να καταλαβαίνω ότι η μάθηση είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο από την εφαρμογή μιας μεθόδου.

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα στα οποία έχω καταλήξει είναι ότι τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες χρειάζονται πρώτα να νιώσουν ασφαλή και αποδεκτά. Πριν κατακτήσουν τη γραφή, την ανάγνωση ή την ορθογραφία, χρειάζεται να πιστέψουν ότι έχουν δικαίωμα να κάνουν λάθη χωρίς να κριθούν γι’ αυτά.

Πολλά παιδιά φτάνουν στην ειδική αγωγή έχοντας ήδη βιώσει επανειλημμένες εμπειρίες αποτυχίας. Συχνά κουβαλούν την πεποίθηση ότι δεν είναι αρκετά ικανά ή ότι η μάθηση είναι μια διαδικασία που τα εκθέτει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πρώτη εκπαιδευτική παρέμβαση δεν αφορά το γνωστικό αντικείμενο. Αφορά τη σχέση.

Μέσα από την καθημερινή πράξη διαπίστωσα επίσης ότι τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα κάθε παιδιού μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό μοχλό μάθησης. Όταν ο μαθησιακός στόχος συνδέεται με κάτι που αγαπά το παιδί, η συμμετοχή του αλλάζει. Η προσπάθεια αποκτά νόημα και η μάθηση παύει να είναι μια εξωτερική υποχρέωση.

Ένα παιδί που αγαπά τη μαγειρική μπορεί να εξασκηθεί στην ανάγνωση μέσα από συνταγές. Μπορεί να καλλιεργήσει τον γραπτό λόγο καταγράφοντας βήματα και οδηγίες. Μπορεί να δουλέψει την ορθογραφία επειδή θέλει να αποτυπώσει σωστά μια δική του δημιουργία. Σε αυτή την περίπτωση, ο μαθησιακός στόχος παραμένει ο ίδιος. Αυτό που αλλάζει είναι η διαδρομή προς αυτόν.

Με τα χρόνια έμαθα ότι δεν είναι πάντα το παιδί που πρέπει να προσαρμοστεί στη διδασκαλία. Συχνά είναι η διδασκαλία που χρειάζεται να προσαρμοστεί στο παιδί.
Δεν ισχυρίζομαι ότι υπάρχει μια μέθοδος που λειτουργεί για όλους. Αντίθετα, πιστεύω ότι κάθε παιδί απαιτεί μια νέα αναζήτηση. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την ειδική αγωγή απαιτητική αλλά και βαθιά δημιουργική. Κάθε μαθητής αποτελεί μια διαφορετική ιστορία, με διαφορετικές ανάγκες, δυνατότητες και τρόπους μάθησης.

Αν κάτι έχω μάθει όλα αυτά τα χρόνια, είναι ότι η ουσιαστική μάθηση γεννιέται εκεί όπου συναντιούνται τρία στοιχεία: η αποδοχή, η σχέση και το προσωπικό ενδιαφέρον του παιδιού. Όταν αυτά τα τρία συνυπάρχουν, πολλές φορές τα αποτελέσματα ξεπερνούν τις αρχικές μας προσδοκίες.

Μαρία Λάγιου
Φιλόλογος – Ειδική Παιδαγωγός